1940 İngiliz Hava Kuvvetleri (RAF) İçin Teslim Edilen Devlet Meteoroloji İşleri Kayar Şeritli («A..J») Sinoptik Şifre Makinesi

Cumhuriyet Arşivi (BCA, 30-10-0-0, 188-289-8 · 16 Ekim – 20 Kasım 1940 · 8 Sayfa Tam Kripto Dosyası)

1. Tarihsel Bağlam ve Mekanik Kayar Şeritli Şifreleme Algoritması

İtalya'nın Yunanistan'a saldırdığı ve Doğu Akdeniz hava harekâtının yoğunlaştığı Ekim–Kasım 1940'ta, Türkiye'nin günlük hava rasat yayınlarından (Ankara Telsizi, çağrı işareti TAB, 3000 m dalga uzunluğu, 08:15 ve 14:15 GMT) İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri'nin (RAF) yararlanabilmesi amacıyla Devlet Meteoroloji İşleri Umum Müdürlüğü tarafından kullanılan fiziksel kayar şeritli sinoptik şifre anahtarı Ankara'daki İngiliz Büyükelçiliği Hava Ataşeliği'ne teslim edilmiştir.

T.C. Başvekâlet Devlet Meteoroloji İşleri Umum Müdürlüğü — 20.11.1940 (İngiltere Sefareti Hava Ataşeliğine):
«Kırmızı şeritler oynatılmak suretile tertip edilecek Sinoptik şifrenin harflerinin yerlerini değiştirmek kabildir. Bu suretle şifrenin anahtarı da meydana getirilmiş ve ayni zamanda bu anahtar telsizle de bildirilmiş olur. Bu vaziyete göre ve her hangi bir zamanda şifrenin hazırlanmasında anahtarın değiştirilmesine lüzum görüldükte Ankara telsizinin (TAB) den sonra tekrarlayacağı harflere göre tablonun tanzimile şifrenin kuruluş şekli de öğrenilmiş olur.
Meselâ: Ankara telsizi (TAB) den sonra beş defa (B A B A A) harflerini bildirse şifre aşağıdaki şekilde tertip olunmuştur:
Açık Kalıp: G1: İ F N p h | G2: İ W P p Nh | G3: İ W P CL V | G4: T D P CM U | G5: T D a CH W
BABAA Şifreli Kalıp: G1: İ F P p h | G2: İ W P p Nh | G3: T W P CL V | G4: T D a CM U | G5: İ D N CH W»

İnteraktif 1940 Kayar Şeritli («A..J») Sinoptik Meteoroloji Şifre Makinesi (BCA 30-10-0-0, 188-289-8)

2. Hususi Meteoroloji İstasyon Kod Numaraları Cetveli (BCA 30-10-0-0, 188-289-8, s. 6)

Hususi İstasyon Koduİstasyon İsmiArz (Enlem)Tul (Boylam)Rakım
161EdirneN 41 40E 26 3542 m
139İstanbulN 40 58E 28 5018 m
169İzmitN 40 46E 29 5692 m
198SinopN 42 02E 35 1025 m
221TrabzonN 41 00E 39 4497 m
134ÇanakkaleN 40 09E 26 2426 m
118EskişehirN 39 47E 30 32796 m
163AnkaraN 39 57E 32 53907 m
158SivasN 39 45E 37 021284 m
156ErzurumN 39 55E 41 171954 m
123KayseriN 38 44E 35 301059 m
155MalatyaN 38 21E 38 19959 m
184DiyarbakırN 37 55E 40 15715 m
199VanN 38 28E 43 211804 m
225İzmirN 38 26E 27 105 m
195AntalyaN 36 53E 30 4443 m
135KonyaN 37 53E 32 311031 m
142UlukışlaN 37 33E 34 301425 m
215AdanaN 36 59E 35 1930 m
223İslahiyeN 37 03E 36 37520 m

3. Görsel Arşiv Kanıt Levhaları (Kayar Şeritli Aparat ve Talimatname)

İngiltere Hava Ataşeliğine Yazı
Levha 13 — BCA, 30-10-0-0, 188-289-8, s. 4 (Ekim 1940): İngiltere Sefareti Hava Ataşeliği'ne Ankara Telsizi (TAB) rasat saatlerini ve 5 grupluk hususi sinoptik kod kalıbını açıklayan muhtıra.
BABAA Kayar Şerit Örneği
Levha 14 — BCA, 30-10-0-0, 188-289-8, s. 5 (20 Kasım 1940): Kırmızı/turuncu şeritlerin oynatılmasıyla BABAA anahtarı altında 25 rasat değişkeninin nasıl yer değiştirdiğini gösteren resmi örnek.
Meteoroloji İstasyon Kodları
Levha 15 — BCA, 30-10-0-0, 188-289-8, s. 6: Türkiye'deki 35 meteoroloji istasyonunun 3 haneli hususi şifre numaraları, koordinatları ve rakımları.
Kayar Şerit Aparatı Arka Yüz
Levha 16 — BCA, 30-10-0-0, 188-289-8, s. 7: Devlet Meteoroloji İşleri Umum Müdürlüğü mühürlü karton kayar şerit aparatının arka yüzü.
Kayar Şerit Aparatı Ön Yüz A..J
Levha 17 — BCA, 30-10-0-0, 188-289-8, s. 8: Karton yuvada hareket eden 5 adet turuncu A B C D E F G H İ J şifre şeridinin orijinal görüntüsü.